In de afgelopen weken gebeurde er iets
bijzonders in de uitgeverswereld van Nederland. Er kwamen in een kort
tijdsbestek twee boeken van en over Adolf Hitler uit. Dat is zeker uniek te
noemen. Er was vrij veel aandacht voor het uitkomen van een nieuwe
wetenschappelijke versie van Mein Kampf, de eerste sinds het einde van de
Tweede Wereld Oorlog. Aan het uitkomen van dit boek gingen jaren van juridische
strijd vooraf. Toch was dit niet de meeste bijzondere gebeurtenis; Mein Kampf
is dan wel jarenlang verboden geweest, maar het boek was hier en daar wel te
krijgen, en de tekst heeft altijd op internet gestaan.
Veel unieker was het uitkomen van een
tot nu toe praktisch onbekende autobiografie van Adolf Hitler, samengesteld
door Adolf-Viktor von Koerber. Omdat het materiaal voor het boek voor grote
delen van Hitler zelf kwam, zou je von Koerber als een soort vroege ghostwriter
kunnen zien. Het boek stamt uit 1923 en werd herontdekt door Prof. Thomas
Weber, die ook de inleiding heeft geschreven. Onbekende boeken die opnieuw zijn
opgediept zijn op zich altijd interessant, maar bijzonder is ook dat dit Hitler
boek is uitgegeven in Nederlandse vertaling door Uitgeverij Verbum, een
uitgever die zich normaal gesproken bezighoudt met boeken over de Holocaust.
Toch is het uitgerekend Verbum die met dit Hitler boek komt. Het lijkt een
tegenstelling, maar dat is het in feite niet.
Omdat de oorlog steeds verder achter ons
ligt, en het taboe van bepaalde zaken een beetje begint te verbleken, komt er
nu ruimte om te kijken naar materiaal, dat eerst met geen vinger werd
aangeraakt. Natuurlijk moest Prof. Weber het boek wel eerst herontdekken, maar
er valt niet aan te twijfelen dat dit boek 10 jaar geleden bij geen enkele
uitgever welkom zou zijn geweest. Toch doet Verbum er goed aan om juist wel met
deze uitgave te komen. Wie de Holocaust wil begrijpen, als dit tenminste
mogelijk is, moet eerst Hitler en zijn medestanders begrijpen. Het is ook van
cruciaal belang om meer kennis op te doen over de tijd waarin de Hitlerbeweging
ontstond en kon uitgroeien. Alleen zo krijgen we kijken op de voedingsbodem die
uiteindelijk tot de grote tragedie, de Shoa, heeft geleid. Het boek heeft dus
wel degelijk toegevoegde waarde op dit moment. We kunnen er immers van uit gaan
dat we nog maar een klein deel van de hele geschiedenis in kaart hebben
gebracht, en begrepen. Hopelijk zal er in de toekomst meer ruimte ontstaan om
verder onderzoek te doen, zonder geregeld rekening te moeten houden met
begrijpelijke, maar beperkende gevoelens. Uitgeverij Verbum heeft nu een stukje
van de muur geslecht die een volledige kijk op de Holocaust, in al zijn vormen,
zo lang in de weg heeft gestaan.
Het boek, en ook de inleiding, komen met
interessante feiten uit het begin van de Hitlerbeweging, die zeker niet
algemeen bekend zijn. Zo krijgen we te zien dat in het begin eigenlijk bijna
niemand wist hoe Adolf Hitler er uit zag. Hij sprak al regelmatig op
bijeenkomsten, maar had gelijktijdig een fotoverbod ingesteld. Dit uit angst
voor aanslagen. Hitler kon rustig op een terras zitten en horen hoe mensen over
hem spraken, zonder dat ze wisten dat hij maar op een paar meter afstand zat.
Toen zijn opkomst echt van start ging bleek deze onbekendheid plotseling een
handicap, en er werden duizenden fotopostkaarten verspreidt om de achterstand
in te halen. Ook de nu heruitgekomen autobiografie was onderdeel van deze
campagne.
Een ander interessant onderwerp dat aan de
orde komt is de relatie tussen Adolf Hitler en de grote oorlogsheld Generaal
Erich Ludendorff. Ludendorff keerde zich tegen de Weimar Republiek, en zag zichzelf
als een nationalistisch leider, die de taak had deze republiek ten val te
brengen. Het boek laat zien hoe Ludendorff en Hitler van elkaar gebruik
probeerde te maken. Dit mislukte uiteindelijk en in 1928 brak Ludendorff met de
Hitler partij, de NSDAP. De reden is eigenlijk simpel; Hitler begreep dat
Ludendorff hem alleen maar als loopjongen wilde gebruiken, terwijl Ludendorff
in de gaten kreeg dat Hitler eigenwijs was en nooit naar raad luisterde. Dat
werd voor hem een erekwestie, en in 1928 stapte hij uit de NSDAP. In
verschillende kringen worden de Ludendorffs ook vandaag nog steeds als Nazi’s
gezien. Dat is niet helemaal terecht. Tijdens het Derde Rijk werden zij in de
gaten gehouden door de staatsorganen, en hun boeken werden verboden. Ook dat is
een feit dat bijna onbekend is.
Wie de Hitler autobiografie nu leest heeft
wel wat kennis van de politieke situatie in Duitsland in die tijd nodig. De
noten helpen, maar een beetje voorkennis is zeker handig om echt te begrijpen
waar het allemaal om gaat, en in welke richting het ging. Wat verder opvalt, is
dat het boek rauwer, en echter over komt als Mein Kampf. In Mein Kampf had
Hitler veel meer aan zijn verleden kunnen sleutelen dan in dit boek het geval
was. Het sleutelen was al wel begonnen, maar Mein Kampf komt meer geslepen
over. Juist dit rauwe maakt de autobiografie tot een goed tijdsbeeld. Adolf
Hitler; zijn leven, zijn redevoeringen, is zeker de moeite waard. Laten we
hopen dat de muur, die nog steeds delen van de toenmalige Duitse geschiedenis
verbergt, in de komende tijd verder gesloopt zal worden. Dit boek is in ieder
geval een goed begin.
Adolf Hitler; Zijn leven, zijn redevoeringen
Paperback, 180 bladzijden
Prijs: € 19,95
eBook: € 9,95
ISBN 9789493028111
Beschikbaar, bestel op verbum.nl
Prijs: € 19,95
eBook: € 9,95
ISBN 9789493028111
Beschikbaar, bestel op verbum.nl
